Strona główna > Biblioteka > Historia Biblioteki WTM
 
  WTM
Ogniska Muzyczne
Biblioteka
Historia
  Zbiory i katalogi
  Lokalizacja na mapie
  Kontakt
Koncerty
Edukacja
Praca
Mapa strony
Linki
Kontakt

Biblioteka i czytelnia Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego została otwarta
dniu 25 III 1871 r. równocześnie z inauguracją działalności WTM w lokalu
Towarzystwa w Salach Redutowych Teatru Wielkiego. W dniu otwarcia zbiory
liczyły 103 egzemplarze książek i 2350 pozycji nutowych, ofiarowanych przez
ówczesnych wydawców muzycznych i niektórych członków stowarzyszenia.
Służyły one początkowo wyłącznie członkom WTM i amatorskich zespołów
chóralnych i instrumentalnych działających w Towarzystwie i uczniom Szkoły
Muzycznej WTM.

U schyłku XIX wieku nastąpił radykalny przełom w gromadzeniu zasobów
bibliotecznych. W 1891r. przy WTM powstała Sekcja im. Stanisława Moniuszki,
zaś w 1899 r. - Sekcja im. Fryderyka Chopina. Jan Karłowicz, inicjator obu
Sekcji, rozpoczął systematyczne gromadzenie rozproszonych rękopisów, druków
i pamiątek związanych z tymi kompozytorami i przystąpił do planowej edycji,
pod firmą Sekcji im. S. Moniuszki, niewydanych jeszcze utworów tego twórcy.
Jakkolwiek zbiory obu Sekcji nie wchodziły formalnie w skład Biblioteki WTM,
to jednak ugruntowały kształtujący się od lat pogląd środowiska muzycznego,
że tylko ta instytucja w Warszawie jest w stanie gromadzić muzykalia o chara-
kterze archiwalnym. Stopniowo zaczęły napływać tu nie tylko pojedyncze cenne
egzemplarze rękopisów i druków muzycznych ale również całe kolekcje i
spuścizny kompozytorskie (zob. - Zbiory i katalogi). Przewodnik E. Chwalewika
(Zbiory polskie ... Warszawa-Kraków 1927) nadmienia, iż Biblioteka WTM posia-
dała pod koniec lat 20-tych XX w. ok. 1.500 starych druków muzycznych i ręko-
pisów, przeszło 26.000 nut drukowanych oraz liczne muzealia i archiwalia
po Chopinie i Moniuszce. Natomiast ze Spisu numerowego utworów znajdujących
się w Bibliotece Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego
[Warszawa, ok.1932],
opracowanego przez Feliksa Starczewskiego, wynika, że w zbiorach znajdowało
się już ponad 30.000 rękopisów i druków muzycznych.

W 1909 r. Warszawskie Towarzystwo Muzyczne wraz z Biblioteką i Szkołą Muzy-
czną przeniosło się do gmachu Filharmonii Warszawskiej. W magazynie biblio-
tecznym w 1935 r. zainstalowano najnowocześniejsze wówczas piętrowe regały
metalowe. W czytelni natomiast znajdował się księgozbiór podręczny.
W pomieszczeniu tym odbywały się również obrady jury pierwszych trzech
Międzynarodowych Konkursów Chopinowskich i pierwszego Międzynarodowego
Konkursy Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego, zainaugurowanych i urzą-
dzanych przed II wojną światową przez WTM i jego Wyższą Szkołę Muzyczną
im F. Chopina. W pierwszych dniach września 1939 r. niemieckie bomby zbu
rzyły część gmachu Filharmonii Warszawskiej, w której przepadły znajdujące
się tu zbiory muzealne WTM (pamiątki po Chopinie, Moniuszce, Karłowiczu
i in. polskich kompozytorach). Przemieszczone, na rozkaz okupanta, z niezni-
szczonego lokalu Biblioteki WTM rękopisy muzyczne weszły w skład
Staatsbibliothek Warschau a następnie 9 XII 1944 r., w ramach tzw. akcji
pruszkowskiej, zostały wywiezione przez Niemców do miejscowości Adelsdorf
(dzisiaj Adelin) na Dolnym Śląsku. W sierpniu 1945 r. warszawscy bibliotekarze
odnaleźli je w zabudowaniach tamtejszego folwarku należącego do hrabiego Pfeyl. Jak udało się ustalić wielkość strat wśród wywiezionych rękopisów
sięgnęła 40% stanu przedwojennego. Podczas powstania uległy natomiast prawie
całkowitemu zniszczeniu pozostawione w bibliotece druki muzyczne i część
niezinwentaryzowanych rękopisów oraz archiwum instytucji.

Po wojennej stracie siedziby Warszawskie Towarzystwo Muzyczne i odzyskane
w części zbiory rękopiśmienne umieszczano początkowo w przygodnych lokalach, m. in. w filiach odradzającej się Szkoły Muzycznej WTM na ul. Szpitalnej,
potem na Polnej, zaś od czerwca 1951 r. w oficynie na Nowym Świecie 24
- w adaptowanych prowizorycznie pomieszczeniach dawnej łaźni parowej.
Pięć lat później dla zbiorów uzyskano nowy, obszerniejszy i zajmowany
do dzisiaj lokal, przy ul. Zakroczymskiej 2. Dzięki licznym darom a później
również i zakupom, powiększano stopniowo zasób druków muzycznych oraz
rękopisów, ukierunkowując go tematycznie w stronę dokumentacji działalności
twórczej i edytorskiej warszawskiego środowiska muzycznego XIX i I poł. XX w.
Powiększający się i coraz bardziej zróżnicowany zbiór muzykaliów spowodował,
że w 1959 r. została wprowadzona jego nazwa: Biblioteka, Muzeum i Archi-
wum WTM.
Zasób tej placówki jest dzisiaj podstawą naukową wielu rozpraw
muzykologicznych i historycznych, prac magisterskich oraz źródłem dla wyko-
nawców muzycznych, szukających nowego, nieznanego repertuaru. Od 2002 r.
organizowane są w siedzibie WTM koncerty z cyklu "Z muzycznej przeszłości
Warszawy", na których prezentowane są zapomniane kompozycje, spoczywające na półkach WTM-owskiej Biblioteki. O wartości naukowej i historycznej zbiorów
WTM świadczy m, in, fakt zaliczenia ich przez Ministerstwo Kultury i Sztuki
w 1998 r. do Narodowego Zasobu Bibliotecznego, co nakłada na Warszawskie
Towarzystwo Muzyczne szczególny obowiązek właściwej dbałości o stan zacho-
wania i bezpieczeństwo kolekcji. Od szeregu lat pomaga finansowo tym poczy-
naniom Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Miasto stołeczne
Warszawa, przeznaczając pewne środki na fachową konserwację niektórych,
najbardziej tego potrzebujących, obiektów o charakterze archiwalnym, na
oprawy nut, książek i czasopism muzycznych, wreszcie na muzykologiczno
-bibliotekarskie opracowania pozyskiwanych spuścizn kompozytorskich oraz na
gromadzenie dokumentacji dawnej działalności Warszawskiego Towarzystwa
Muzycznego.

Dzięki funduszom Ministerstwa Kultury i Sztuki (Dziedzictwa Narodowego)
poddano konserwacji:
2001 - 8 autografów Stanisława Moniuszki
2002 - 39 autografów kompozycji kościelnych S. Moniuszki
2003 - 14 autografów różnych utworów S. Moniuszki
2007 - 44 autografy pieśni i operę Hrabina S. Moniuszki
2008 - 34 autografy utworów Karola Kurpińskiego

oraz opracowano spuściznę kompozytorską Zbigniewa Wiszniewskiego

Dzięki funduszom Miasta st. Warszawy poddano konserwacji:

2003 - 39 rękopisów różnych Stanisława Moniuszki
2004 - 20 autografów kompozycji kościelnych S. Moniuszki
2005 - 32 autografy kompozycji religijnych S. Moniuszki
2006 - 14 autografów kompozycji religijnych i operę HalkaS. Moniuszki
2007 - 14 autografów kompozycji fortepianowych, opery Straszny dwór
i Karpaccy Górale S. Moniuszki

oraz opracowano spuścizny kompozytorskie:

2003 - Feliksa Rybickiego
2004 - Henryka Swolkienia
2007 - Jana Pasierba-Orlanda i Wacława Lachmana
2008 - Michała Kruszyńskiego i Ludomira Rogowskiego

Biblioteka, Muzeum i Archiwum WTM sporadycznie urządza okolicznościowe
ekspozycje i sesje naukowe (zob. - Historia WTM), jak również wypożycza
eksponaty na wystawy organizowane przez inne muzea, w tym Muzeum
Historyczne m. st. Warszawy, Muzeum Teatralne, Muzeum Narodowe,
Muzeum Fryderyka Chopina w Narodowym Instytucie F. Chopina,
Muzeum Niepodległości i in.


Do góry | Strona startowa | Copyright © WTM | Kontakt |